header
متن مورد نظر

ماه رجب ماه عجب

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

ماه رجب ماه عجب

در حكایتی دل‌نشین از پیامبر گرامی اسلام از زبان شخصی به نام ثوبان این چنین آمده است كه: با رسول خدا(صلّیالله علیه و آله و سلّم) در قبرستان بودیم. حضرت ایستاد و گذشت و دوباره ایستاد. عرض كردم:

یا رسول‌الله، چرا این‌گونه رفتار می‌كنید؟ پس آن حضرت گریه شدیدی كرد، ما هم گریه كردیم. آن‌گاه فرمود: ای ثوبان، صدای ناله اهل عذاب را شنیدم. بر آنها رحم كردم، دعا كردم و خداوند عذاب آنها را تخفیف داد. سپس فرمود: ای ثوبان! اگر كسانی از اهل این قبرستان، كه در عذابند، یك روز از ماه رجب را روزه گرفته بودند و یك شب را تا صبح قیام می‌كردند و به عبادت می‌پرداختند، در قبرها معذب نمی‌شدند.

گاه شیئی گران‌بها، یا انسانی ارزشمند و یا یك زمان مهم و ویژه، مورد بی‌توجهی انسان‌ها قرار می‌گیرد، تنها بدان سبب كه شناختی از آنها ندارند و در نتیجه، بهره خویش را از آنها نمی‌ستانند و استفاده لازم را نمی‌برند. ماه رجب از زمان‌ها و اوقات بسیار مهم و ویژه است كه برای آنكه ـ بدون استفاده این فرصت ـ از كفمان نرود. روایات فراوانی پیرامون فضیلت این ماه و شناساندن قدر و منزلت آن از طریق اهل بیت(علیهم السّلام) به دست ما رسیده است كه در ادامه به برخی از آنها اشاره خواهد شد:

۱٫ پیامبر اكرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرمود:

آگاه باشید كه رجب ماه خداست و آن ماه بسیار بزرگی است. این ماه «اصم» نامیده شد؛ بدان سبب كه هیچ ماهی در فضیلت و حرمت در نزد خدا با او برابری نمی‌كند.۱

۲٫ از ابن عباس نقل است كه:

هرگاه ماه رجب می‌آمد، رسول خدا(صلّی الله علیه و آله و سلّم) مسلمانان را دور خود جمع می‌كرد و میان آنها می‌ایستاد. آن‌گاه خطبه می‌خواند، حمد و ثنای الهی را به جای می‌آورد و صلوات بر انبیای گذشته می‌فرستاد و می‌فرمود:

ای مسلمانان، ماه بسیار بزرگ و بابركتی بر شما سایه انداخته است ـ یعنی ماه رجب ـ و آن ماهی است كه در آن، رحمت خدا بر كسی كه خدا را عبادت كند، فرو می‌ریزد؛ بدان شرط كه مشرك و بدعت‌گزار نباشد. آگاه باشید كه در ماه رجب، شبی است كه هر كه خواب را در آن، بر خود حرام كند و به عبادت خدا بپردازد، خدا بدنش را بر آتش حرام می‌كند و هفتاد هزار ملك با او مصافحه می‌كنند و برایش تا رجب بعد آمرزش می‌طلبد.۲

باید گفت آن شب نامعلوم كه در ذیل خبر ذكر شد، چه شبی است، علما با استفاده از اخبار دیگر، چهار احتمال داده‌اند: احتمال دارد مراد، شب اول ماه رجب باشد و یا شب جمعه اول رجب كه به لیلةالرغائب موسوم است. نیز احتمال دارد مراد، نیمه رجب و یا بیست و هفتم رجب باشد.

۳٫ و از حضرت امیرمؤمنان علی(علیه السّلام) نقل است كه:

هر كس در ماه رجب صدقه بدهد، خداوند روز قیامت در بهشت او را به ثوابی گرامی می‌دارد كه هیچ چشمی ندیده و هیچ گوشی نشنیده و به خاطر بشری خطور نكرده است.۳

۴٫ از امام رضا(علیه السّلام) نیز روایت شده است:

هر كه به اشتیاق ثواب، روز اول ماه رجب را روزه بدارد، خدای عزوجل، بهشت را بر او واجب گرداند؛ هر كه روز وسط رجب را روزه بدارد،‌ می‌تواند دو قبیله (پرجمعیت) مانند ربیعه و مضر را شفاعت كند؛ و هر كه روز آخرش را روزه بدارد، خدای عزوجل او را از پادشاهان بهشت گرداند و شفاعتش را دربارة پدر، مادر و همة بستگان و آشنایان و همسایگان بپذیرد، گرچه در میان آنها مستحقان دوزخ باشند.۴

۵٫ در حكایتی دل‌نشین از پیامبر گرامی اسلام از زبان شخصی به نام ثوبان این چنین آمده است كه:

با رسول خدا(صلّی الله علیه و آله و سلّم) در قبرستان بودیم. حضرت ایستاد و گذشت و دوباره ایستاد. عرض كردم: یا رسول‌الله، چرا این‌گونه رفتار می‌كنید؟ پس آن حضرت گریه شدیدی كرد، ما هم گریه كردیم. آن‌گاه فرمود: ای ثوبان، صدای ناله اهل عذاب را شنیدم. بر آنها رحم كردم، دعا كردم و خداوند عذاب آنها را تخفیف داد. سپس فرمود: ای ثوبان! اگر كسانی از اهل این قبرستان، كه در عذابند، یك روز از ماه رجب را روزه گرفته بودند و یك شب را تا صبح قیام می‌كردند و به عبادت می‌پرداختند، در قبرها معذب نمی‌شدند.۵

۶٫ شخصی به نام سالم نامی كه از صحابه حضرت صادق(علیه السّلام) بود، می‌گوید:

چند روزی از ماه رجب باقی مانده بود كه خدمت آن حضرت مشرف شدم.

فرمود: ای سالم، آیا چیزی از این ماه را روزه گرفته‌ای؟ عرض كردم: خیر. فرمود: آن‌قدر ثواب از تو فوت شده كه مقدار آن را تنها خدا می‌داند! سپس فرمود: همانا رجب، ماهی است كه خداوند او را فضیلت داده و بسیار احترام كرده و كرامت آن را برای روزه‌داران واجب ساخته است.
سالم گوید: عرض كردم: یابن رسول‌الله، اگر چند روزی باقی مانده از این ماه راه روزه بدارم، به مقداری از ثواب‌های آن می‌رسم؟ فرمود: ای سالم! هر كه یك روز از آخر این ماه را روزه بدارد، خدا ایمن می‌گرداند او را از سختی سكرات مرگ و هول قیامت، و عذاب قبر.

۷٫ نماز سلمان در ماه رجب:

رسول خدا(صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرمود: ای سلمان، هر مرد و زن مؤمن كه در ماه رجب سی ركعت نماز بخواند و در هر ركعت پس از حمد سه مرتبه «قل هو الله احد» و سه مرتبه سوره «قل یا ايّها الكافرون» را قرائت كند، خداوند هر گناهی را كه در پیری و جوانی كرده است، از نامه عمل او محو می‌كند، و ثواب كسی را كه در تمام آن ماه، روزه گرفته باشد، به او عطا می‌كند و تا سال آینده نام او را از نمازگزارندگان می‌نویسد و در هر روز از آن ماه، ثواب شهیدی از شهدای بدر برای او باشد و خداوند میان او و آتش فاصله انداخته و به عدد هر ركعت، ثواب هزارهزار ركعت در نامه عمل او می‌نویسد و او از پل صراط به سلامت رد می‌شود.

و طریقه نماز این است كه:

ده ركعت روز اول، ده ركعت روز نیمه و ده ركعت در روز آخر ماه رجب به جا آورد، هر دو ركعت به یك سلام و بعد از هر دو ركعت، دست‌ها را به آسمان بلند و چنین دعا كند:

لا إله إلّا الله وحده لا شریك له،‌له الملك و له الحمد یحیی و یمیت و هو حيّ لایموت بیده الخیر و هو علی كلّ شیءٍ قدیر. اللّهمّ لامانع لما اعطیت و لامعطی لما منعت و لاینفع ذالجدّ منك الجدّ.۶

یادآوری: پرسشی كه ممكن است در ذهن‌ها بیاید این است كه، چگونه امكان دارد در برابر اعمالی ناچیز و اندك در ماه رجب، آن همه ثواب و پاداش مترتب باشد؟ چگونه ذهن آدمی می‌تواند گستردگی آن همه ثواب را اذعان كند؟

در پاسخ باید گفت:
اولاً، متناسب با مقام كبریایی حضرت حق و جود و بخشش بی‌كران و بی‌انتهایش، همین قاعده است كه در برابر اندكی از عمل خیر، پاداشی فراوان عطا فرماید، نه آنكه با آن همه فضل و رحمتش، در مقابل كار نیك به اندازه همان كار پاداش دهد. اساساً همان‌گونه كه در دعای افتتاح وارد شده است: ولاتزیده كثرة العطاء ألّا جوداً و كرماً؛ فراوانی عطا، (نه تنها از خزائن حق تعالی نمی‌كاهد)، بلكه بر جود و كرمش می‌افزاید و جود و كرمش را گسترده‌تر می‌سازد.

گنج تو به بذل كم نیاید
وز گنج كس این كرم نیاید ( نظامی )

به هر حال، به قول شیخ محمود شبستری، خداوند با یك جذبه، گدایی را شاه می‌گرداند و كوهی را در مقابل كاهی می‌بخشد:

گدایی گردد از یك جذبه شاهی
به یك لحظه دهد كوهی به كاهی ( شبستری )

*****
درین دریا فكن خود را، مگر دری به دست آری
كزین دریای بی‌پایان، گهر بسیار برخیزد
وگر موجیت برباید، چه دولت مر تو را زان به
كه عالم پیش حكم تو، چو خدمتكار برخیزد ( عراقی )

ثانیاً این‌گونه نیست كه به صرف انجام دادن روزه و عبادات در این ماه، همه ثواب‌ها به دست آید؛ زیرا همان‌گونه كه در روایات و نیز در دعای گرسنگی و تشنگی قرار مده». بهره برخی از روزه‌داران، از روزه، تنها گرسنگی و تشنگی و از عبادت، تنها خستگی بدنی است.

بنابراین، بدون شك بهره كامل از ثواب این عبادات از آن كسانی است كه حتی‌المقدور، شرایطی چون اخلاص و اجتناب از گناهان را مراعات كنند.

……………………………………………………….

پی‏ نوشت‏ها:

۱٫ مجلسی، بحارالانوار، ج۹۷،‌ص۲۶٫
۲٫ همان، ص۴۷٫
۳٫ همان، ص۳۳٫
۴٫ امالی شیخ صدوق، ص۱۰٫
۵٫ مجلسی، همان
۶٫ آیت‌الله میرزا جواد ملكی تبریزی، المراقبات، ص۱۳۱ و ۱۳۲٫

===============================

حراج ویژه سال ۱۳۹۵ را از دست ندهید

ارسال نظر